Dawne pocztówki

Dawna Dyhernfurther Strasse była jedną z głównych ulic w Deutsch Lissa. Rozpoczynała się na skrzyżowaniu z Breslauer Strasse (aktualnie ulicą Średzką) i ciągnęła się w kierunku Muckerauer Wald (Lasu Mokrzańskiego). W miejscu gdzie obecnie znajduje się Dom Handlowy Hermes stał przed wojną budynek Ratusza. Po wojnie mieścił się tam ADM i przez pewien czas – urząd pocztowy. Budynek ten został rozebrany pod koniec lat 60. Kamienica stojąca na rogu ulic Dolnobrzeskiej i Średzkiej zachowała się do dnia dzisiejszego.

Na poniższej ilustracji widoczna jest rekonstrukcja przedwojennego skrzyżowania. Zdjęcie powstało ze złożenia dwóch różnych fragmentów pocztówki wieloobrazkowej z 1915 roku. Brakujący fragment odtworzyłem w programie graficznym na podstawie innych dostępnych pocztówek.

zlozenie_mPoniżej pocztówka z podobnego ujęcia, ale o innej porze roku.

A tutaj inne ujęcie prezentujące to skrzyżowanie (fragment pocztówki).

skrzyzowanie_kol Budynek Ratusza pokazany wyżej, widać także na znajdujących się obok  fotografiach, przedstawiających uroczystości z udziałem oddziałów SA w latach 1933-1934. Zdjęcia te pochodzą z nieco innego okresu – na dachu, między kominami nie ma konstrukcji widocznej powyżej.

Na kolejnych pocztówkach ujęcia wykonane zostały z okolic wejścia do Ratusza w kierunku centrum Wrocławia. Po lewej na pierwszym planie można zauważyć okna Ratusza, dalej w prześwicie za drzewem widać skręt w ulicę Dolnobrzeską. Niższe z dwóch drzew już nie istnieje, ale to którego zwisające konary widać w lewym górnym rogu, na pierwszym planie pocztówki ma się całkiem dobrze. Widoczny po prawej budynek to przedwojenny Deutsches Haus – hotel i restauracja. Fragment historycznej reklamy prasowej tak zachęcał potencjalnych gości „Pierwsza i największa sala i ogród rozrywki w Leśnicy w centrum miasta w pobliżu dworca i parku książęcego. Wspaniały, zacieniony ogród zamknięty kolumnadą, namioty, szklana weranda i kawiarnia na tarasie na ok. 3000 osób. Kręgielnia, kort tenisowy, plac zabaw, piękna sala z parkietem ze sceną teatralną połączone z ogrodem zimowym(…), pierwszorzędna restauracja z komfortowymi salami jadalnymi i elegancko urządzonymi salonami i pokojami gościnnymi. Salon bilardowy, uznana wspaniała kuchnia(…), przestrzenne wygodne miejsce dla wyprzęgu i dla wozów …. Po wojnie był to Hotel i restauracja Polonia. Później były tu szkoły – SP 51, SP 5, Liceum Medyczne. Obecnie należy do Sp-ni Dolsin. Trudno to nazwać domem handlowym, ale takie funkcje teraz pełni. Następny budynek w widocznej bryle istniał do 1910. Na jego fundamentach w 1911 zbudowano kamienice 3 pietrową. Poniższe pocztówki pochodzą sprzed roku 1909 – za Deutsches Haus widać jeszcze stary budynek.

dyhernfurther_2dolnobrzeska_1A tutaj zbliżone ujęcie ale po wybudowaniu nowego budynku za Deutsches Haus …

zaratuszemWracamy do kamienicy zaprezentowanej na pierwszym ze zdjęć na górze strony. Dla lepszego porównania wykadrowałem fragment tamtego zdjęcia. Widoczna stała się witryna sklepu z nazwiskiem właściciela (Arthur Kieseweller) oraz zakresem prowadzonej działalności (Bäckerei – Piekarnia, Konditorei -Cukiernia).

skrzyzowanie_bigI znowu dla porównania to samo ujęcie ale z wcześniejszego okresu. Tu także widoczna jest witryna właściciela (Benno Stern) i napisy Cigarren & Cigaretten.

skrzyzowanie_olderPoniżej przedstawiam jeszcze większe zbliżenie powyższej pocztówki, wtedy dopiero stają się bowiem widoczne szczegóły które umykają przy pierwszym spojrzeniu. Polecam wnikliwemu obserwatorowi odnalezienie skrzynki na listy (na ścianie Ratusza), oświetlającej ją lampy, oraz tablicy z nazwą ulicy umieszczonej w tym samym miejscu gdzie przyczepiona jest i dzisiaj.

maxzblizenieProszę zwrócić teraz ponownie uwagę na balkon kamienicy z napisem Benno Stern (aktualnie ulica Średzka 30). Na poniższej pocztówce ten sam balkon widoczny jest od góry. Z lewej oczywiście pokazywany już kilka razy budynek Ratusza. W dali po lewej ul. Eluarda, na horyzoncie majaczy wieża ciśnień (45 m wysokości, 250 m3, oddana do użytku w 1915 roku).

dyhernfurther_1I jeszcze jedna pocztówka z bardzo podobnego ujęcia. Chronologicznie jest ona z pewnością wcześniejsza od poprzedniej, nie widać bowiem za budynkiem danego Ratusza budynku obecnej przychodni (dawnej średniej szkoły muzycznej z internatem dla dziewcząt). Brakujący budynek został wybudowany w 1909 roku, a zatem pocztówka pochodzi sprzed tego okresu.

podmienionaOstatnie zdjęcie z tej serii, w wersji kolorowanej.

dolnobrzeska_malowanZatrzymajmy się na chwilę przy budynku szkoły. Po wojnie była w nim Szkoła Podstawowa nr 51. Później budynek przejęła służba zdrowia przeznaczając go na przychodnię, którą to funkcję pełni do dziś. Na kolejnej pocztówce możliwe jest porównanie jak budynek z pocztówki wygląda obecnie. Na przedwojennym zdjęciu w dali, widoczne są wozy bez koni. Konie są zapewne u kowala, który miał warsztat za parterowym budynkiem. Na pierwszym planie po prawej, na ścianie budynku widoczne są elementy instalacji elektrycznej. W Leśnicy elektryczność zainstalowano w roku 1903. Ulice były również oświetlane, ale tylko do godziny 23:30. Prąd dostarczano z lokalnego zakładu energetycznego prowadzonego przez znanego leśnickiego przedsiębiorcę i społecznika Edwarda Freytaga. Pocztówka datowana jest na 1911 rok.

Bardzo podobne ujęcia prezentują również poniższe pocztówki, pierwsza datowana na lata 1905 -1914, druga prawdopodobnie na rok 1917.

hohere41hohere_1917Jeszcze raz szkoła średnia z nieco innego ujęcia. Po lewej stronie widoczny jest niski budynek którego nie ma na żadnym innym ujęciu. Z porównania ze współczesnym zdjęciem można też zauwazyć, że po wojnie wymieniono okna na inne, zamurowane też zostały okienka piwniczne.

Zlikwidowano też coś w rodzaju herbu/kartusza nad wejściem po prawej stronie na wysokości pierwszego piętra (chociaż przetrwał on wojenną zawieruchę, a ściągnięty został dopiero gdy doszczętnie przerdzewiały jego elementy konstrukcyjne).

Dla porównania poniżej przedstawiam też fotografię (a nie pocztówkę) pochodzącą z podobnego okresu (zdjęcie to pochodzi ze zbiorów Jerzego Mazurkiewicza).

 

zdjecie_jumaIlustracje wykorzystane na tej stronie pochodzą z serwisu http://dolny-slask.org.pl, Encyklopedii Wrocławia, oraz z zasobów własnych, a szczegółowe komentarze pochodzą od Jerzego Mazurkiewicza.

REKLAMA